بررسی کارشناسانه از یک شیوه اخذ مالیات اشتباه یا رانت مالیاتی؟

بررسی کارشناسانه از یک شیوه اخذ مالیات اشتباه یا رانت مالیاتی؟

نرم افزار اتوماسیون اداری قلم - مقاله زیر به بررسی کارشناسانه از یک شیوه اخذ مالیات اشتباه یا رانت مالیاتی می پردازد.
بررسی کارشناسانه از یک شیوه اخذ مالیات  اشتباه یا رانت مالیاتی؟
-

استفاده از«ارزش معاملاتی ملک» به عنوان ماخذ و مبنا جهت محاسبه مالیات حق واگذاری محل تا چه اندازه صحیح است و آیا ارزش مذکور مبنایی منطقی و معقول جهت محاسبه عادلانه مالیات حق واگذاری فراهم خواهد کرد یا خیر؟

شیوه جدید محاسبه مالیات حق واگذاری ملک ، در تاریخ 27 اردیبهشت نود و پنج در مجلس تصویب شد و طی بخشنامه ای از طرف سازمان امور مالیاتی در مورخ شانزدهم خرداد نود و پنج جهت اجرا از ابتدای سال 95 به واحدهای تابعه ابلاغ شد. 

این شیوه محاسبه از نظر برخی کارشناسان، گامی رو به جلو در جهت یکسان‌سازی و پرهیز از اختلاف‌نظرها و سلایق ماموران مالیاتی در برآورد و تعیین مالیات بر درآمد حق واگذاری محل به شمار می‌رود.

ولی از طرف دیگر بسیاری از صاحب‌نظران و ماموران مالیاتی و نیز کسبه بازار بر این باورند که این شیوه جدید محاسبه مالیات دارای ایرادات متعددی است و نشانه‌هایی از بی‌حوصلگی و تعجیل قانونگذار در تدوین آن به چشم می‌خورد.

این مقاله به بررسی برخی از مهم‌ترین ایرادات موجود در این شیوه جدید محاسبه مالیات پرداخته و امید است که در تصمیم‌گیری‌های بعدی به گونه‌یی شایسته مورد توجه و اصلاحات واقع شود.

آنچنان که می‌دانیم حق واگذاری محل (وفق ماده ۵۹ قانون. م. م) عبارت است از:

«حق کسب و پیشه یا حق تصرف محل یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری محل.» این حق ضمن بند «ز » قانون بودجه سال جاری (۹۵) به این صورت تعریف شده است:«حق واگذاری محل از نظر این قانون عبارت است از حق کسب یا پیشه یا حق تصرف محل یا حقوق ناشی از کسب و کار درحال فعالیت و بهره‌برداری».

گفتن این نکته در ابتدای امر ضروری به نظر می‌رسد که «حق واگذاری محل (آنچنان که در تعاریف فوق ذکر شد) معنا و مفهومی گسترده داشته و اگرچه بعضا در عرف موجود جامعه با مفاهیمی همچون«سرقفلی» یا «حق کسب و پیشه» مترادف در نظر گرفته می‌شود ولی ، اعم از موارد فوق بوده و در برگیرنده هر دو این مفاهیم است.

پس اگر قصد ما ، وضع مالیات بر حق واگذاری محل باشد، باید طوری وضع و اجرا شود که هم «مالیات بر سرقفلی» و هم «مالیات بر حق کسب و پیشه و تجارت» را در بر گیرد.

در اینکه چه تفاوتی میان «سرقفلی» با «حق کسب و پیشه و تجارت» وجود دارد از جهات مختلف شرعی و قانونی سخن بسیار و در مقالات و کتب حقوقی بدان پرداخته شده است لذا در این نوشتار صرفا  به بیان جهاتی از آن که جنبه مالیاتی داشته، پرداخته و توضیحات بیشتر را به مطالعه متون حقوقی واگذار می‌کنیم.

و اما سرقفلی: از منظر مالیاتی چنین می‌توان گفت که سرقفلی بخشی از حق واگذاری محل است که بنا به موقعیت خوب محل و مرغوبیت ملک، کیفیت بنا و تجهیزات به کار رفته در آن و نوع کاربری مجاز قانونی ملک به آن تعلق گرفته و سایر عوامل از قبیل حسن شهرت، مدت اجاره مستاجر، میزان جلب رضایت مشتری و… در ایجاد آن بی‌تاثیر است به عبارت دیگر سرقفلی قطعی‌الحصول بوده و همزمان با ایجاد و ساخت ملک با توجه به موارد ذکر شده به آن تعلق می‌گیرد.

اما حق کسب و پیشه بخشی دیگر از حق واگذاری محل است که ناشی از حسن شهرت در نتیجه سعی و تلاش و رفتار صحیح مستاجر، صداقت، مهارت، درستکاری و توانایی جلب رضایت مشتری و ایجاد رونق کسب و کار و سایر عوامل مشابه در محل ایجاد شده لذا تدریجی‌الحصول بوده و بستگی به عمل تاجر یا مستاجر دارد.

حتی اگر از نظر قانونی نخواهیم میان سرقفلی و حق کسب و پیشه تفکیکی قائل شویم(آنچنان که در قانون فعلی روابط موجر و مستاجر چنین است) باید بپذیریم که بخشی از آنچه عرفا  تحت عنوان سرقفلی خرید و فروش می‌شود ناشی از همان حسن شهرت یا حق کسب و پیشه و تجارتی است که به مرور زمان در محل کسب ایجاد شده لذا صرف مرغوبیت ملک و کیفیت بنا و تجهیزات آن در زمان فروش ملک نمی‌تواند تعیین‌کننده قیمت واگذاری آن ملک باشد.

با این تفاسیر برمی‌گردیم به بند «ز » قانون بودجه سال ۹۵ که مالیات حق واگذاری محل را چنین تعیین می‌کند:«در سال ۹۵ برای تحقق درآمدهای مالیاتی و رعایت انضباط مالی، نقل و انتقال قطعی املاک به ماخذ ارزش معاملاتی و به نرخ۵ درصد و مالیات نقل و انتقال حق واگذاری محل به ماخذ ۱۰برابر ارزش معاملاتی ملک مربوطه به نرخ ۳۰درصد در تاریخ انتقال از طرف مالکان عین یا صاحبان حق می‌باشد».

مالیات حق واگذاری محل که پیشینه آن به قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند ماه سال ۱۳۶۶ برمی‌گردد همواره طی این سال‌ها با تغییراتی در ماخذ محاسبه مالیات و نرخ همراه بوده است. آنچنان که ماخذ مذکور بر مبنای نسبت‌هایی از ارزش معاملاتی زمین در تاریخ‌های تملک و تاریخ انتقال حق واگذاری(به موجب قانون مصوب سال ۱۳۶۶) سپس به ماخذ ارزش معاملاتی حق واگذاری محل در تاریخ انتقال از طرف مالکین عین(به موجب اصلاحیه مصوب سال ۱۳۷۱) سپس به ماخذ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حق(وفق اصلاحیه سال ۱۳۸۰ قانون) و اخیرا  نیز به ماخذ ۱۰برابر ارزش معاملاتی ملک در تاریخ انتقال(به موجب قانون بودجه سال ۹۵) تغییر یافته است. نرخ‌های مربوطه نیز به ترتیب ۴و۸ درصد سپس ۴و ۸ و۱۲درصد و پس از آن صرفا  به نرخ ۲درصد طی سنوات۷۱، ۶۶ و۸۰ و در آخرین تغییرات صورت گرفته نیز به نرخ ۳۰درصد طبق قانون بودجه تغییر یافته است.

همه آنچه گفته شد در واقع مقدمه‌یی بود برای پاسخ به این سوال که: صرف‌نظر از نرخ مورد استفاده قانونگذار، استفاده از«ارزش معاملاتی ملک» به عنوان ماخذ و مبنا جهت محاسبه مالیات حق واگذاری محل تا چه اندازه صحیح است و آیا ارزش مذکور مبنایی منطقی و معقول جهت محاسبه عادلانه مالیات حق واگذاری فراهم خواهد کرد یا خیر؟ این سوال را می‌توان به این شکل نیز مطرح نمود که آیا رابطه مستقیم و معناداری بین ارزش معاملاتی یک ملک با ارزش حق واگذاری آن محل وجود دارد یا خیر؟

وفق ماده ۶۴ ق م م، کمیسیون تقویم املاک موظف است، ارزش معاملاتی املاک را درخصوص ساختمان‌ها با توجه به: مصالح(اسکلت فلزی یا بتون آرمه[…] و غیره) و قدمت و تراکم و طریقه استفاده از آن(مسکونی، تجاری، اداری، آموزشی، بهداشتی، خدماتی و… ) و درخصوص اراضی با توجه به نوع کاربری و موقعیت جغرافیایی از لحاظ تجاری، صنعتی، مسکونی، آموزشی، اداری و کشاورزی تعیین کند. (که بر همین اساس کمیسیون مذکور ضوابط اجرایی و ارزش معاملاتی جدید عرصه املاک واقع در شهر تهران را در قالب ۱۵۹ بلوک ۲۲ منطقه شهرداری تهیه و جهت اجرا از ابتدای شهریور ماه سال جاری در اختیار واحدهای تابعه سازمان امور مالیاتی قرار داده است.)

با توجه به مطالب بالا می توان چنین گفت که متاسفانه محاسبه مالیات بر ارزش حق واگذاری محل به طریق یاد شده (بر مبنای درصدی از ارزش معاملاتی ملک) با وجود اینکه باعث پیش‌گیری از قضاوت‌ها و اعمال سلایق ماموران مالیاتی و در نهایت کاهش تعارضات بین ادارات امور مالیاتی و مودیان در تعیین مالیات متعلقه خواهد شد دارای ایرادات و اشکالاتی اساسی (به شرح ذیل) است : 

۱- اولین و مهم‌ترین ایراد وارده بر این نوع محاسبه ، در این است که ارزش حق واگذاری محل مشتمل بر «ارزش سرقفلی» و «ارزش حق کسب و پیشه و تجارت» است حال آنکه ارزش معاملاتی ملک صرفا بر مبنای عوامل موثر بر ارزش سرقفلی (مصالح، قدمت، تراکم و..) تعیین می‌شود و سایر عوامل موثر در ارزش حق کسب و پیشه و تجارت(ازجمله حسن شهرت، رونق کسب و کار، سوابق کسبی تاجر و…) در محاسبه ارزش معاملاتی نادیده گرفته می‌شود.

۲- در محاسبه ارزش معاملاتی املاک، تفاوت چندانی بین ارزش املاک با کاربری تجاری و اداری، آموزشی و بعضا  صنعتی وجود نداشته درحالی که ارزش حق واگذاری محل املاک تجاری در بسیاری از موارد بیش از چندین و چند برابر حق واگذاری همان املاک در حالت اداری، آموزشی یا صنعتی بوده لذا بین مالیات متعلقه با ارزش حق واگذاری محل رابطه منطقی و ضابطه‌مندی وجود نخواهد داشت.

برای مثال ارزش حق واگذاری یک متر مربع املاک اداری واقع در خیابان جمهوری تهران محدوده تقاطع با ولیعصر. برابر با ۷-۶ تا ۱۰میلیون(تومان) و ارزش حق واگذاری یک مترمربع املاک تجاری واقع در همان منطقه برابر با ۸۰ تا ۱۰۰میلیون (تومان) است.

۳- الزاما داشتن عرصه بیشتر به معنای دارا بودن ارزش حق واگذاری بیشتر نیست در صورتی که در روش جدید کارخانجات صنعتی، باغات و املاک با عرصه‌های بیشتر مشمول مالیات به نسبت بیشتری نسبت به املاک با عرصه‌های کمتر می‌شوند.

۴- ‌نقش طبقات مختلف یک واحد تجاری در ارزش حق واگذاری واحدهای مختلف آن چیزی نیست که بر کسی پوشیده باشد و پرواضح است که ارزش حق واگذاری یک باب مغازه واقع در طبقه همکف یک ساختمان تجاری با ارزش حق واگذاری مغازه‌یی دیگر با همان شرایط در طبقات بالاتر یا پایین‌تر گاهی به ۲ یا چند برابر نیز برسد با این حال در محاسبه ارزش معاملاتی املاک تجاری، طبقات هیچگونه تاثیری در محاسبه نداشته و همه طبقات از مالیات یکسانی برخوردار هستند. مضافا  اینکه کلیه مغازه‌های موجود در یک ساختمان تجاری به لحاظ قرار گرفتن در موقعیت‌های تجاری مختلف(فرضا  دو نبش یا یک نبش بودن مغازه بر خیابان بودن یا نبودن آن مقابل درب ورودی بودن و…) با یکدیگر یکسان تلقی شده و مالیات متعلقه به یک میزان محاسبه و مطالبه خواهد شد.

۵- بعضا  مشاهده کرده‌ایم که ارزش حق واگذاری محل (در اصطلاح عام سرقفلی) دو ساختمان تجاری (یا اداری) واقع در یک منطقه شهری(گاهی در یک خیابان و گاهی در مجاورت هم) دارای تفاوت‌های فاحش چند برابری با یکدیگر هستند حال آنکه کلیه ساختمان‌های واقع شده در یک بلوک (از مجموع بلوک‌های تعیین شده توسط کمیسیون موضوع ماده ۶۴) از شرایط یکسانی در محاسبه ارزش معاملاتی برخوردار هستند.

۶- در بسیاری از موارد ارزش حق واگذاری محل در مورد املاک تجاری با افزایش مساحت به صورت نسبی کاهش یافته به این معنا که ارزش حق واگذاری محل یک متر مربع از یک واحد تجاری به مساحت ۱۵متر بیش از ارزش یک متر مربع از واحد تجاری به مساحت ۶۰ یا ۷۰متر مربع در همان ساختمان است. در محاسبات ارزش معاملاتی این تفاوت محاسبه نمی‌شود.

۷- در بسیاری از بازارها و مراکز مهم تجاری شهر بعضا  دیده می‌شود که اشخاصی در قالب یک ویترین یا یک میز اقدام به فعالیت می‌کند، تصور محاسبه ارزش معاملاتی(عرصه و اعیان) جهت محاسبه مالیات حق واگذاری محل آن کمی عجیب به‌نظر می‌رسد!

 نکته پایانی اینکه با اجرای مفاد بند «ز» تبصره ۶ قانون بودجه سال جاری درخصوص محاسبه مالیات حق واگذاری محل (وفق مشاهدات عینی صورت گرفته) در بسیاری از موارد مالیات واحدهای تجاری به کمتر از نصف مالیات متعلقه به روش سابق (موضوع ماده ۵۹ قانون) کاهش یافته و در برابر آن مالیات حق واگذاری بسیاری از املاک غیرتجاری(ازجمله املاک اداری) تا چندین برابر مالیات مورد محاسبه به روش قبل افزایش یافته است. این موضوع علاوه بر اینکه به نظر با مفهوم عدالت مالیاتی ناسازگار است، ناخودآگاه این سوال را به ذهن متبادر می‌کند که: وضع قانون جدید، ناشی از اشتباه، مصداقی ناشناخته از عدالت یا صرفا یک رانت مالیاتی بوده است؟

 

 

اتوماسیون اداری 

اتوماسیون اداری ارگس

نرم افزار حسابداری


حقوق و دستمزد یکی از نرم افزارهای حوزه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری محسوب می شود. نرم افزار حسابداری باتیز دارای زیر سیتسم حقوق و دستمزد می باشد. 

یکی دیگر از زیر سیتسم های نرم افزار حسابداری باتیز ، نرم افزار انبار و حسابداری انبار است.

 

منبع : گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس به نقل از اقتصاد آنلاین

حمیدرضا سعادت سعادت‌آبادی – رییس گروه مالیاتی

این خبر توسط گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس برای سایت تهیه شده است.

سایر موارد

افزایش مالیات بیش از حد فعلی با منطق اقتصادی سازگار نیست

افزایش مالیات بیش از حد فعلی با منطق اقتصادی سازگار نیست

نرم افزار حسابداری باتیز ، افزایش مالیات بیش از ح

چهارشنبه 29 دی 1395

اسنپ و تپسی مالیات می دهند؟

اسنپ و تپسی مالیات می دهند؟

این روزها که بحث مالیات داغ شده است و دولت می خواه

دوشنبه 27 دی 1395

آغاز فرآیند اجرای معافیت مالیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان در سال مالی 1395

آغاز فرآیند اجرای معافیت مالیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان در سال مالی 1395

گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس -

دوشنبه 27 دی 1395

۵ فرمان رئیس کل برای بانک ها

۵ فرمان رئیس کل برای بانک ها

رئیس‌کل بانک مرکزی در نامه‌ای به مدیران عامل بانک‌

ﺳﻪشنبه 21 دی 1395

نرم افزار حسابداری و حسابداری

نرم افزار حسابداری و حسابداری

رابطه بین نرم افزار حسابداری و حسابداری مانند رابط

دوشنبه 20 دی 1395

مسئولیت ظهرنویسان و ضامنان در چک

مسئولیت ظهرنویسان و ضامنان در چک

نرم افزار حسابداری باتیز - چک به عنوان مهمترین سند

دوشنبه 20 دی 1395

٧٠٠٠ مؤسسه خيريه، بدون ارائه گزارش مالي فعاليت اقتصادي مي‌كنند موسسات خيريه‌ تاجر

٧٠٠٠ مؤسسه خيريه، بدون ارائه گزارش مالي فعاليت اقتصادي مي‌كنند موسسات خيريه‌ تاجر

گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس -

چهارشنبه 15 دی 1395

جزئیات معافیت مالیاتی با داشتن یک نشان ویژه

جزئیات معافیت مالیاتی با داشتن یک نشان ویژه

گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس -

چهارشنبه 15 دی 1395

اخذ مالیات ارزش افزوده طلا از کل محصول یا اجرت ساخت؟

اخذ مالیات ارزش افزوده طلا از کل محصول یا اجرت ساخت؟

گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس -

چهارشنبه 15 دی 1395

دادنامه 720 مورخ 95 9 23(ابطال بخشنامه شماره 1917 د 210-3 5 1394 صندوق بازنشستگی کشوری)

دادنامه 720 مورخ 95 9 23(ابطال بخشنامه شماره 1917 د 210-3 5 1394 صندوق بازنشستگی کشوری)

گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس -

چهارشنبه 15 دی 1395

اتمام چرخه اول برنامه شتاب دهنده آینده دبی

اتمام چرخه اول برنامه شتاب دهنده آینده دبی

نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس ، اولین

ﺳﻪشنبه 14 دی 1395

جاذبه‌ گردشگری ایران در چین و نرم افزار حسابداری

جاذبه‌ گردشگری ایران در چین و نرم افزار حسابداری

گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس به

ﺳﻪشنبه 14 دی 1395

منابع و مصارف هدفمندی یارانه ها شفاف می شود

منابع و مصارف هدفمندی یارانه ها شفاف می شود

مجلس برای ایجاد شفافیت، دولت را مکلف کرد دریافت ها

شنبه 11 دی 1395

برجام سبب افزایش پروازهای عبوری از ایران

برجام سبب افزایش پروازهای عبوری از ایران

نرم افزار حسابداری باتیز به نقل از ایرنا گفت برجام

دوشنبه 6 دی 1395

همکاری ایران و روسیه تثبیت کننده بازار انرژی

همکاری ایران و روسیه تثبیت کننده بازار انرژی

نرم افزار حسابداری باتیز به نقل از ایرنا گفته است

شنبه 4 دی 1395

بودجه ساماندهی حاشیه نشینی 4700 میلیارد ریال

بودجه ساماندهی حاشیه نشینی 4700 میلیارد ریال

معاون وزیر راه و شهرسازی : بودجه ساماندهی حاشیه‌ ن

دوشنبه 29 آذر 1395

بازار سهام در محاصره معاملات کد به کد حقوقی‌ها

بازار سهام در محاصره معاملات کد به کد حقوقی‌ها

معامله‌گران بورس تهران در حالی که در روزهای گذشته

دوشنبه 29 آذر 1395

سند صادره از سوی شرکتهای خصوصی معتبرنیست

سند صادره از سوی شرکتهای خصوصی معتبرنیست

نشست حقوقی و تخصصی اعتبار سند رسمی در معاملات سند

دوشنبه 29 آذر 1395

همکاری مستقیم بانکی با ایران بزودی آغاز می شود

همکاری مستقیم بانکی با ایران بزودی آغاز می شود

رییس و مقام ارشد اجرایی اگزیم بانک* اندونزی از آغ

دوشنبه 29 آذر 1395

قاچاق کالا درآمدهای دولت را کاهش می‌دهد

قاچاق کالا درآمدهای دولت را کاهش می‌دهد

میزان انهدام کالای قاچاق در هفت‌ماهه سال 1395 معاد

یکشنبه 28 آذر 1395

سایر مقالات

تجدید ارائه صورتهاي مالی در نرم افزار حسابداری
استاندارد حسابداری شماره یک به نحوه ارائه صورتهای ....
کدینگ حسابداری در نرم افزار حسابداری
اتوماسیون اداری قلم - کدینگ حسابداری در نرم افزار ....
4 اصل از اصول حسابداری
گروه نرم افزار حسابداری و اتوماسیون اداری ارگس - ....
نرم افزار حسابداری مزایا و فواید - قسمت اول
نرم افزار حسابداری باتیز - نرم افزار حسابداری مزای....
رویداد مالی و تاثیر آن بر معادله حسابداری 2
اتوماسیون اداری ارگس - ثبت رویداد های مالی در نرم....
روش های ثبت حسابداری موجودی و تاثیرش در سود و زیان
روش های ثبت حسابداری موجودی کالا در نرم افزار حساب....